وقتی تازه به فشار خون بالا مبتلا شده اید، تفسیر اعداد روی دستگاه فشارخون ممکن است کمی سخت به نظر برسد. قبل از اینکه بخواهید اعداد را بفهمید، بهتر است ابتدا با فشار خون، انواع آن و نحوه کار با فشارسنج ها آشنا شوید، سپس به تفسیر دقیق اعداد روی دستگاه ها بپردازید. در این مقاله به مفهوم فشارخون بالا و نحوه کار با انواع فشارسنج ها می پردازیم و در نهایت به نحوه تفسیر اعداد روی دستگاه فشارسنج می پردازیم.
فشارخون چیست؟
فشار خون نیرویی است که خون برای عبور از شریان ها وارد می کند. این نیرو از طرف قلب به خون اعمال می شود؛ یعنی هر بار که قلب می تپد، خون را به داخل شریان بزرگی به نام آئورت پمپ می کند. اگر خون با نیروی زیاد وارد شریان ها شود، فشار خون بالا ایجاد می شود. فشار خون بالا اگر کنترل نشود، می تواند باعث آسیب به رگ ها، افزایش فشار کاری قلب و در نهایت مشکلات جدی مانند بیماری قلبی، سکته قلبی، سکته مغزی و آسیب به سایر اندام ها شود. به همین دلیل، کنترل منظم فشار خون و اندازه گیری آن، حتی در افرادی که علائم ندارند، بسیار ضروری است. فشار خون بالا اغلب بدون علامت است و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» گفته می شود.
فشار سیستولیک و دیاستولیک چیست؟
اگر قلب را مانند یک چراغ چشمک زن در نظر بگیریم، هر بار که قلب می تپد، چراغ روشن می شود و وقتی قلب بین تپش ها استراحت می کند، چراغ خاموش می شود.
در اصطلاح پزشکی، فشار سیستولیک فشاری است که خون به دیوار شریان ها وارد می کند وقتی قلب می تپد، فشار دیاستولیک فشاری است که خون به دیواره شریان ها وارد می کند وقتی قلب در حال استراحت است بین ضربان ها است. در واقع هنگام پایش فشار خون با دو عدد رو به رو خواهید شد که عدد پایین تر فشار دیاستولیک و عدد بالاتر فشار سیستولیک است.
از کجا بفهمم فشارخون دارم؟
فشار خون طبیعی برای اکثر بزرگسالان کمتر از 120/80 میلی متر جیوه است؛ یعنی عدد سیستولیک زیر 120 و عدد دیاستولیک زیر 80 باشد. با این حال، فشار خون نرمال می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و برخی شرایط پزشکی یا داروها ممکن است هدف شخصی فشار خون شما را تغییر دهند. بنابراین حتما درباره فشار خون طبیعی خود با پزشک مشورت کنید. جدول زیر سطوح مختلف فشار خون را نشان می دهد:
|
عدد سیستولیک |
عدد دیاستولیک |
نوع |
|
بین 120-129 |
پایین تر از 80 |
فشار خون بالا |
|
بین 130-139 |
بین 80-89 |
فشار خون نوع 1 |
|
140 یا بالاتر |
90 یا بالاتر |
فشار خون نوع 2 |
نحوه اندازه گیری فشارخون با دستگاه دیجیتال
فشارسنج های دیجیتال معمولا در دو نوع بازویی و مچی عرضه می شوند. اگرچه هر دو قابل استفاده هستند، اما فشارسنج های بازویی معمولا دقت بالاتری دارند و استفاده از آن ها توصیه می شود. برای اندازه گیری صحیح فشار خون با دستگاه دیجیتال، مراحل زیر را دنبال کنید:
1.پیش از اندازه گیری، در محیطی آرام و راحت بنشینید؛ صندلی باید تکیه گاه مناسب داشته باشد و روبه روی شما سطحی صاف مانند میز قرار گیرد.
مراحل اندازه گیری فشارخون مرحله اول
2.به مدت ۳ تا ۵ دقیقه در همان حالت بنشینید تا بدن در وضعیت پایدار قرار بگیرد.
مراحل اندازه گیری فشارخون مرحله دوم
3.پاها را صاف روی زمین بگذارید و بازو را روی میز، هم سطح با قلب قرار دهید. دست باید کاملا ریلکس باشد.
4.کاف دستگاه را مستقیما روی بازو و بدون لباس ببندید و مطمئن شوید لوله کاف در قسمت جلوی بازو قرار دارد. کاف باید به اندازه ای سفت باشد که بتوانید دو انگشت را به راحتی زیر آن قرار دهید و هنگام باد شدن، پوست جمع نشود.
مراحل اندازه گیری فشارخون مرحله چهارم
5.دکمه Start را فشار دهید. کاف به صورت خودکار باد می شود و فرآیند اندازه گیری آغاز می گردد. تا نمایش اعداد روی صفحه و خالی شدن کامل هوای کاف صبر کنید.
مراحل اندازه گیری فشارخون مرحله پنجم
6.اعداد نمایش داده شده را یادداشت کنید و پس از ۲ تا ۵ دقیقه، اندازه گیری را روی دست دیگر نیز تکرار کنید.
مراحل اندازه گیری فشارخون مرحله ششم
نحوه اندازه گیری فشارخون با دستگاه عقربه ای
اندازه گیری فشار خون با فشارسنج های عقربه ای (جیوه ای یا آنالوگ) نسبت به نوع دیجیتال مهارت بیشتری نیاز دارد، اما در صورت استفاده صحیح، دقت بالاتری دارند. اگر توانایی کار با این دستگاه ها را دارید، انتخاب مناسبی هستند؛ در غیر این صورت، استفاده از فشارسنج دیجیتال توصیه می شود. برای اندازه گیری صحیح فشار خون با دستگاه عقربه ای، مراحل زیر را دنبال کنید:
بیشتر بخوانید : فشارخون در بارداری؛ چرا اندازه گیری منظم در خانه مهم است؟
1.پیش از اندازه گیری، ۳ تا ۵ دقیقه در حالت نشسته و آرام استراحت کنید.
اندازه گیری فشارخون با دستگاه فشارسنج عقربه ای مرحله دوم
2.کاف را مستقیما روی بازو (بدون لباس) ببندید؛ به طوری که فقط دو انگشت زیر آن قرار گیرد.
اندازه گیری فشارخون با دستگاه فشارسنج عقربه ای مرحله دوم
3.دیسک گوشی پزشکی را روی شریان بازویی، زیر لبه پایینی کاف قرار دهید.
اندازه گیری فشارخون با دستگاه فشارسنج عقربه ای مرحله سوم
4.گوشی پزشکی را در گوش بگذارید و مانومتر عقربه ای را در موقعیتی قرار دهید که اعداد آن به وضوح دیده شود.
اندازه گیری فشارخون با دستگاه فشارسنج عقربه ای مرحله چهارم
5.با دست مخالف، کاف را با پمپ باد کنید تا عقربه مانومتر به حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ میلی متر جیوه برسد.
6.به آرامی شیر هوا را باز کنید تا عقربه به تدریج پایین بیاید. اولین صدای ضربان که می شنوید، نشان دهنده فشار خون سیستولیک است و قطع کامل صدا نشان دهنده فشار خون دیاستولیک می باشد.
اندازه گیری فشارخون با دستگاه فشارسنج عقربه ای مرحله پنجم
نکته: پس از تخلیه کامل هوا، اعداد را یادداشت کنید و در صورت نیاز، پس از چند دقیقه اندازه گیری را تکرار نمایید.
نکته: برای افزایش دقت، اندازه گیری در شرایط مشابه و ترجیحا روی هر دو دست انجام شود.
بیشتر بخوانید: راهنمای علائم، درمان و کنترل فشارخون در خانه
چطور اعداد فشارخون را بخوانیم و تفسیر کنیم؟
درک اعداد فشار خون می تواند به کنترل خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماری های قلبی و سایر مشکلات کمک کند. هنگام اندازه گیری فشار خون، معمولا سه عدد روی دستگاه نمایش داده می شود.
عددی که مقابل علامت SYS قرار دارد، نشان دهنده فشار خون سیستولیک است و عددی که مقابل DIA نمایش داده می شود، فشار خون دیاستولیک را نشان می دهد. فشار سیستولیک همیشه با عدد بزرگ تر و فشار دیاستولیک با عدد کوچک تر نمایش داده می شود.
عدد دیگری که با علامت PUL مشخص می شود، بیانگر تعداد ضربان قلب در هر دقیقه است.
لازم است بدانید اعداد فشار خون با واحد میلی متر جیوه (mmHg) اندازه گیری می شوند و در اصطلاح رایج، به جای گفتن ۱۲۰ روی ۸۰ معمولا ۱۲ روی ۸ گفته می شود.
راهنمای رنگ بندی WHO روی فشارسنج های دیجیتال
بسیاری از فشارسنج های دیجیتال مجهز به راهنمای رنگ بندی WHO هستند که به شما کمک می کند سطح فشار خون خود را سریعا تشخیص دهید. در سمت چپ یا راست دستگاه، نواری با رنگ های سبز، زرد و قرمز قرار دارد:
سبز: اگر فلش دستگاه روی رنگ سبز بایستد، فشار خون شما در حالت نرمال است.
زرد: اگر فلش روی رنگ زرد قرار گیرد، شما در معرض فشار خون بالا هستید و لازم است سبک زندگی یا درمان خود را مدیریت کنید.
قرمز: اگر فلش روی رنگ قرمز باشد، فشار خون شما در محدوده خطرناک است و باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
راهنمای رنگ بندی WHO روی فشارسنج های دیجیتال
سوالات متداول
فشارخون طبیعی در بزرگسالان چند است؟
فشار خون طبیعی در بزرگسالان کمتر از 120/80 میلی متر جیوه است؛ یعنی عدد سیستولیک زیر 120 و عدد دیاستولیک زیر 80. این مقدار می تواند با توجه به سن، شرایط جسمی و نظر پزشک کمی متفاوت باشد.
دستگاه فشارخون دیجیتال بهتره یا عقربه ای؟
در صورت داشتن مهارت کافی، فشارسنج عقربه ای (آنالوگ) دقت بالاتری دارد. اما اگر با این دستگاه ها آشنا نیستید، فشارسنج بازویی دیجیتال بهترین و مطمئن ترین گزینه برای استفاده خانگی است.
اگر فشارخونم در محدوده قرمز باشد چیکار کنم؟
قرار گرفتن فشار خون در محدوده قرمز نشان دهنده وضعیت خطرناک یا اورژانسی است و باید در اسرع وقت به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه شود.
فشارخون را هر چند وقت یکبار اندازه گیری کنم؟
اگر به فشار خون بالا مبتلا هستید، توصیه می شود روزانه دو بار (صبح و عصر) فشار خون خود را اندازه گیری کنید. در افرادی که فشار خون بالا ندارند، اندازه گیری ماهی یک بار برای پایش و پیشگیری کافی است.